زندگى سراسر افتخار صديقه ى طاهره سلام الله عليها سرمشق جامعى براى همه ى بانوان با فضيلت است كه در وجود او عفت و فضيلت و پرهيزكارى مافوق تصورى تركيب يافته ، يك بانوى ملكوتى و آسمانى با عاليترين سجاياى انسانى پديد آمده است. او بانوى نمونه ، دختر نمونه ، همسر نمونه ، مادر نمونه و بالاخره انسان نمونه است كه بايد همه ى بانوان فضيلت طلب ، درس انسانيت ، آئين همسردارى و شيوه ى تربيت اولاد را در مكتب وى بياموزند.
او فكر بلند ، ايمان راسخ ، تقوا و شجاعت بى نظيرى را كه از پدر عاليقدرش به ارث برده بود ، همه را به صورت سرمايه هاى نفيس و پرارجى به فرزندانش منتقل نمود.
او شخصيت و عظمت زن را در تجملات زندگى و جامه هاى رنگارنگ نمى دانست ،
بلكه او برترين زينت زن را در عفت ، عصمت و تربيت فرزندان شايسته جستجو مى
كرد. او صفاى خانه را در فرش هاى گران قيمت و كاخهاى سر به فلك كشيده جستجو
نمى كرد ، كه از تجملات و تشريفات پر زرق و برق به شدت برحذر بود.
او با زندگى ساده و سراسر فضيلتش ثابت كرد كه يك زن مى تواند تمام افتخارات
انسانى را به دست آورد و در عين حال شيوه ى زندگى اش سرمشق همه ى مادران و
همسران جهان باشد.
نام پرافتخار او با خطوط زرين بر تارك صفحات طلائى ثبت شده و براى هميشه زينت بخش آن خواهد بود.
فضائل و مناقب حضرت زهرا عليهاالسلام در اين صفحات نمى گنجد و هدف ما در اين نوشتار اظهار عجز و ناتوانى خود از ترسيم زندگى سراسر افتخار اوست.
خداى فاطمه در يك جمله ى كوتاه از احاديث قدسى ، او را راز آفرينش
و علثت نهايى خلقت معرفى كرده مى فرمايد :
«يا احمد لولاك لما خلقت الا فلاك ، و لو لا على لما خلقتك ، و لو لا فاطمه
لما خلقتكما»
اى احمد! صلى الله عليه و آله اگر تو نبودى جهان را نمى آفريدم ، و اگر على
نبود ترا نمى آفريدم ، و اگر فاطمه نبود شما را نمى آفريدم.
(الجنةالعاصمة، ص 149)
احاديث وارده از خاندان عصمت و طهارت در فضائل و مناقب حضرت فاطمه عليهاالسلام بسيار فراوان است ، ما در اينجا به نقل 14 حديث از 14 نور پاك تبرك مى جوئيم :
1- رسول اكرم صلى الله عليه و آله خطاب به جناب سلمان فرمود :
«يا سلمان! حب فاطمه ينفع فى مائه من المواطن، ايسر تلك المواطن: الموت و القبر
و الميزان و المحشر و الصراط و المحاسبه»
اى سلمان محبت فاطمه در صد مورد پرمخاطره سود مى بخشد ، كه آسانترين
آنها : دم مرگ ، قبر ، ميزان ، محشر ، صراط و به هنگام حساب و كتاب است. (مقتل
خوارزمى، ج 1 ص 60)
2- امير مومنان عليه السلام در واپسين لحظات زندگى حضرت زهرا عليهاالسلام
چون او را مشاهده نمود كه قطرات اشك در اطراف ديدگان مباركش حلقه زده ، فرمود
: «يا سيدتى ما يبكيك» ؛ اى بانوى من ! چرا گريه مى كنى ؟
فرمود : «ابكى لما تلقى من بعدى» ؛ به حال تو گريه مى كنم كه بعد از من با
چه حوادثى مواجه خواهى شد.
امير مومنان عليه السلام فرمود : «لا تبكى، فوالله ان ذلك لصغير عندى فى ذات
الله تعالى» ؛ گريه مكن ، به خدا سوگند اين مصائب در راه خداوند متعال در نزد
من بسيار ناچيز است.
آنگاه حضرت فاطمه عليهاالسلام وصيت فرمود كه به شيخين اجازه ندهد در مراسم
تجهيزش حضور پيدا كنند ، اميرالمومنان عليه السلام نيز به وصيتش عمل كرد.
(بحار، ج 43، ص 218)
3- حضرت زهرا سلام الله عليها در فرازى از خطبه معروف خود مى فرمايد :
«ايها الناس اعملوا انى فاطمة، و ابى محمد صلى الله عليه و آله، اقول عوداً
و بدءاً، و لا اقول ما اقول غلطاً، ولا افعل شططاً»
هان اى مردم ، من فاطمه ام ، پدرم حضرت محمد صلى الله عليه و آله است ، در
آغاز و فرجام سخنانم مى گويم ، هرگز سخن ناراست نگويم و هرگز راه خطا نپويم.
(متن كامل خطبه در همين كتاب آمده است)
4- امام حسن مجتبى عليه السلام مى فرمايد :
شب جمعه اى مادرم فاطمه را ديدم كه در محراب عبادتش تا صبح مشغول عبادت بود
، در اين مدت افراد بسيارى را ياد كرد و در حقشان دعا كرد ولى چيزى در مورد
خودش نگفت.
گفتم : مادرجان در حق همه دعا كردى جز خودت !
فرمود : «يا بنى الجار ثم الدار» ؛ فرزندم اول همسايه سپس داخل خانه
(دلائل الامامه ص 56)
5- امام حسين عليه السلام مى فرمايد :
«زوج النبى صلى الله عليه و آله فاطمة علياًاربعمائة و ثمانين درهماً»
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله حضرت فاطمه را در برابر 480 درهم به همسرى
على عليه السلام درآورد.
(مناقب ابن شهر اشوب، ج3 ص 128)
6- امام سجاد عليه السلام مى فرمايد :
هنگامى كه حضرت فاطمه سلام الله عليها به سوى بهشت رهسپار مى شود ، فرشته اى
از جانب پروردگار مى آيد و مى گويد : اى فاطمه حاجتت را بخواه
مى فرمايد : «يا رب حاجتى ان تغفرلى و لمن نصر ولدى»
پروردگارا حاجت من اين است كه مرا و هر كسى را كه به فرزندانم يارى رساندند
مورد مغفرت خود قرار دهى.
(تفسير فرات، ص153)
7- امام باقرعليه السلام فرمود :
«ولقد كانت - عليهاالسلام - مفروضة الطاعة على جميع من خلق الله من الجن و
الانس و الطير و الوحش و الانبياء و الملائكة» حضرت فاطمه عليه السلام بر همه
مخلوقات خداوند ، از جن و انس و پرنده و درنده و پيامبران و فرشتگان واجب الاطاعه
بود»
(دلائل الامامه، ص 28)
8- امام صادق عليه السلام فرمود :
«و هى الصديقة الكبرى و على معرفتها دارت القرون الاولى»
او صديقه ى كبرى است و همه ى قرنهاى پيشين بر محور معرفت او دور زده است.
(امالى شيخ طوسى،ج 2 ص 61)
9- امام كاظم عليه السلام فرمود :
«ان فاطمة- عليهاالسلام- صديقة شهيدة»
حضرت فاطمه عليهاالسلام صديقه و شهيده است.
(اصول كافى، ج 1 ص 458)
10- امام رضا عليه السلام فرمود :
«كانت فاطمة صلوات الله عليها اذا طلع شهر رمضان يغلب نورها الهلال و يخفى،فاذا
غابت عنه ظهر»
هنگامى كه حضرت فاطمه سلام الله عليها در شب اول ماه رمضان استهلال مى نمود
، نور جمالش بر نور هلال غلبه مى كرد و هلال ديده نمى شد ، هنگامى كه حضرتش
از آن غائب ميشد ، آنگاه هلال ظاهر مى گشت.
(بحار، ج 43 ص 56)
11- امام جواد عليه السلام مدتى بس طولانى در درياى تفكر غوطه ور بود ،
امام رضا عليه السلام پرسيد :
جانم به فدايت در چه موضوعى اين قدر مى انديشى؟!
در پاسخ فرمود : در مصائب مادرم فاطمه- سلام الله عليها- اين چنين انديشناكم
، به خداوند سوگند پيكر آن دو پليد را بيرون مى آورم ، آتش ميزنم و خاكسترشان
را به باد مى دهم و بازمانده شان را به دريا مى ريزم.
(كامل بهايى، ص 313)
12- امام هادى عليه السلام از رسول اكرم صلى الله عليه و آله روايت مى كند
كه فرمود :
«انما سميت ابنتى فاطمة لان الله عزوجل فطمها و فطم من احبها من النار»
دخترم از اين جهت فاطمه ناميده شد كه خداوند او و دوستدارانش را از آتش جهنم
جدا كرد.
(امالى شيخ طوسى، ج 1 ص 300)
13- امام حسن عسگرى عليه السلام فرمود :
«نحن حجةالله على الخلق و فاطمة حجة علينا»
ما امامان حجت خدا بر مردمان هستيم و فاطمه عليهاالسلام حجت خدا بر ما مى باشند.
(تفسير اطيب البيان، ج 13 ص 235)
14- حضرت بقيةالله ارواحنا فداه در ضمن توقيع شريفى مرقوم فرمود :
«و فى ابنة رسول الله صلى الله عليه و آله لى اسوة حسنة»
در دختر رسول خدا براى من الگوى خوبى است.
(غيب شيخ طوسى، ص 173)
اينها نمونه هاى اندك، نمى از يم و قطره اى ناچيز از اقيانوس بيكران فضائل و مناقب بى شمار شفيعه ى محشر صديقه ى اطهر حضرت زهراى مرضيه سلام الله عليها مى باشد كه براى تبرك در طليعه ى اين كتاب ارزشمند آورديم.
آنچه در پيش رو داريد ترجمه ى كتاب ارزشمند : «فاطمة الزهرا من المهد الى
اللحد» مى باشد. اين كتاب 25 سال پيش توسط فقيد منبر و قلم ، خطيب توانا ،
نويسنده ى گرانمايه : علامه ى قزوينى قدس سره به رشته تحرير درآمد.
در مدت ربع قرنى كه از تاليف اين كتاب مى گذرد ، دهها بار در ايران ، عراق
و لبنان تجديد طبع شده ، در سطح وسيعى انتشار يافت و در ميان شيفتگان اهل بيت
از مقبوليت خاصى برخوردار گرديد.
12 سال پيش نخستين برگردان فارسى اين كتاب در ايران چاپ و منتشر شد و به دنبال آن ترجمه ى اردوى آن در (لاهور) به زيور طبع آراست ، آنگاه ترجمه هاى ديگرى توسط نويسندگان ارزشمندى انجام يافته به مولف گرانقدر عرضه گرديد.
عليرغم زحمتهاى طاقت فرساى مترجمان ، هيچكدام از اين ترجمه ها مورد اعجاب مولف قرار نگرفت. اين كمترين خدمتگزار اهل قلم از محضر مولف بزرگوار تقاضا نمودم كه به اينجانب اجازه فرمايند از مترجمان زبردستى تقاضاى ترجمه ى ديگرى بر معيارها و نقطه نظرهاى آن مولف نكته سنج بنمايم. مولف بزرگوار با سماحت خاصى پذيرا شدند و كتبا اين اجازه را به اين كمترين مرحمت فرمودند.
اين جانب از نويسنده ى فرزانه استاد كرمى خواستم كه اين اثر نفيس را مطابق ذوق سرشار و سليقه ى شيواى خود به فارسى روان ترجمه نموده ، نقطه نظرهاى مولف گرانقدر را منظور فرمايند. هزاران اندوه كه دست تقدير مولف بزرگوار را پيش از انجام اين مهم از دست ما ربود و ما را در فقدان آن عزيز بر سوك نشاند. از فرزندان برومند مولف خواستم كه اين ترجمه را بررسى نموده، نقطه نظرهاى خود را بيان فرمايند.
بسيار خوشوقتم كه فرزند دانشمند و ارزشمند ايشان حضرت حجةالاسلام والمسلمين آقاى حاج سيد محمد على قزوينى بر ما منت نهاده ، اين ترجمه را از آغاز تا فرجام با دقت زايدالوصفى بررسى نمودند و نقطه نظرهاى خود را بيان داشتند.
مترجم محترم نظرات ايشان را منظور داشته ، اين ترجمه را به بهترين شكل ممكن
آماده ى چاپ نمودند. خداى را سپاس ميگويم كه توفيق نشر اين اثر ارزشمند را
به اينجانب عنايت فرمود.
از خداوند منان خواهانم كه اين تلاش ناچيز را ذخيره ى آخرت قرار دهد و پاداش
نشر اين كتاب را به روح مطهر پدر بزرگوارم : (حضرت آيت الله حاج شيخ حسين صبورى
قدس سره) عايد و واصل فرمايد.
غره محرم الحرام 1417 ه
مدير موسسه نشر مرتضى
احمد صبورى
آرى به تو اى بانوى بانوان ؛ سالار پرشكوه انديشمندان و شايستگان
اى محبوبه ى خدا و پيامبر
اى مام گرانمايه ى پدر
اى مادر والاى امامت راستين
اى قامت برافراشته ى شهامت
اى سنبل زيباى شرافت
اى نمونه ى جاودانه انسانيت
اى آئينه ى تمام نماى حقيقت
اى تجسم راستين شريعت
اى راز و رمز آفرينش
اى الگوى هميشه جاويد راه رهايى
اى تجليگاه ارزشهاى والاى انسانى
آرى به تو تقديم مى دارم.
به تو كه چشمه ساران دانش و بينش از شاخسار وجودت جارى بود.
به تو كه گوهر ايمان و مرواريد عفاف و هنر عملكرد شايسته و بايسته
در زندگى ات موج مى زد.
به تو كه كفه ى شخصيت زن را در ترازوى تاريخ وزن و قدر و شكوه و منزلت بخشيدى.
به تو كه يكتاپرستى و عشق به خدا و مردم خواهى و بشردوستى و آرامش و امنيت
انسانها برنامه ى زندگى ات بود.
آرى به تو تقديم مى دارم.
به تو كه همچون چشمه ى جوشان مى جوشيدى.
بسان اقيانوس مواج مى خروشيدى.
همانند آبشارهاى ريزان نيرو و حركت پديد مى آوردى.
همانند آفتاب بلند مى تابيدى و كوه آسا استوار و سرافراز سر برآسمان فضيلتها
و ارزشها مى سائيدى.
و چون خورشيد فروزان همه را از انوار درخشان و طلايى بهره ور مى ساختى و همانند ماه نظاره گر و نگران روند جامعه و تاريخ بودى.
آرى به تو تقديم مى دارم.
به تو كه بيدادگران شقاوتمندانه در حقت ستم روا داشته و حرمت حريمت را كه نگهبانش ، فرشتگان خدا بودند ، رعايت نكردند و درب خانه اى را به آتش كينه ها و عقده ها و حقارت هايشان سوزاندند كه فرشته ى وحى و دريافت دارنده ى آن، براى ورود، اجازه مى گرفتند.
به تو كه دنياطلبان ، حق همتا و همسنگر و همراز زندگى ات ، سرور ايمان آوردگان و حقوق تو را ، اى مادر فضيلت ها و اى تبلور شايستگى ها و اى تجسم كرامتها! ناجوانمردانه پايمال ساختند و كوشيدند تا چشمه ى وجودت را از درخشش و جوشش بازدارند.
به تو كه دژخيمان بى هيچ ذره اى شرم و حيا از پدرت پيامبر ، تو را ميان در و ديوار فشردند و مشعل پرفروغ زندگى ات را در اوج درخشش و نورانيت جوانى و طراوت و شكوفايى فسردند.
به تو كه بازيگران با به فراموشى سپردن آن همه سفارشات پيامبر و آن همه روشنگرى در شكوه و عظمت و قداستت ، با ادعاهاى پوچ حقوقت را پايمال ساختند و آنگاه براى اثبات دروغ رسواى خويش و ناروا نشان دادن حقيقتى كه تو بر لب داشتى ، گواهان دروغين تراشيدند.
فاطمه جان! اگر آنروز تو و همتاى گرانقدر و فرزندان ارجمندت را كنار پيكر سرد و پاك پيامبر تنها نهادند و براى حق كشى و تجاوز به حقوق شما و جامعه ى نو بنيادى كه شما خاندان پرشكوه محمد صلى الله عليه و آله معمار آن بوديد ، بنام ديانت و خلافت به سقيفه رفتند و آنچه را نمى بايست به آن دست يازيدند ، اينك بنگر كه چگونه ديدگان ميليونها زن و مرد در اندوه رحلت جانكاه پدرت باران اشك مى بارند و در غم تنهايى شما سرشك تلخ به دامن مى ريزند و زانوى ماتم به سينه مى فشرند.
اگر آن روز آن بيدادگاه فرمايشى رياكاران ، سخنان حق طلبانه و قانع كننده و لبريز از حقانيت تو را به دروغ ، توجيه و تاويل و تفسير كرد ، اينك بنگر چگونه آواى سخنان جانبخش ات همه جا طنين افكنده و درستى گفتار و آينده نگرى دقيق تو را ، به حق طلبان نمايانده است.
اگر آن روز در مسجد مدينه تنهاى تنها از حقوق پايمال شده ى خود و شوى گرانقدر و امت پدرت دفاع كردى و از آينده ى وخامت بار و بحرانهاى ويرانگر و هستى سوزى كه راه خويش را از اسلام واقعى جدا مى ساخت و در ستار دين خودكامگى و قدرت طلبى را مى جست ، هشدار دادى ، اينك بنگر قلم ها و خامه ها به پاسدارى از حقايقى كه تو راهگشا و پيشاهنگ آن بودى ، چگونه برخاسته و چگونه بسان ناوكى بر قلب غاصبان و خودكامگان قرون و اعصار نشانه مى روند.
اگر آنروز با تو چنان كردند اينك بنگر كه حتى قلم هايى بظاهر از پيروان همانان حق را يافته و به نام تو و به ياد تو كتابها مى نويسند. آرى ، ترجمه و نگارش اين اثر ارزشمند را كه از نام بلند ، ياد انسانساز ، سخنان درس آموز ، پيامهاى تاريخساز و خاطره ى معنويت پرداز و راه و رسم افتخار آفرين تو سخن دارد ، به خودت و آخرين فرزند معصوم و برگزيده ات ، امام مهدى برافرازنده ى پرچم عدالت و آزادى بر بام بلند گيتى ، آن بزرگ اصلاح گر عصرها و نسلها تقديم مى دارم.
بدان اميد كه قبول افتد و توشه اى معنوى باشد براى واپسين لحظات و پرخطرترين
سفر و نيازمندترين حالات و سخت ترين شرايط و سرنوشت سازترين موقعيت ها و حساس
ترين مراحل و هراس انگيزترين منزلگاه ها.
مترجم
از كرانه هاى دور تاريخ انسان تا جهان معاصر ، هرگز نمى توان جامعه و تمدنى را جدا و بريده از سيماى تاريخساز زن ، مورد مطالعه قرار داد و هرگز نشايد نقش سازنده و آفريننده ى اين موجود شگرف و ناشناخته ى دستگاه آفرينش را ناديده انگاشت و يا در ارزيابى و معادله ، سهم و نقش تاريخساز او را كمتر از مرد نگريست. چرا كه اگر منصفانه و بدور از بافته هاى ذهنى ناصواب و افراط و تفريط هاى ويرانگر ، بينديشيديم و بنگريم ، به اين حقيقت مى رسيم كه كران تا كران تاريخ نشانگر رويدادهاى شورانگيز ، رخدادهاى شعورآفرين ، حوادث مطلوب و نامطلوب ، اوج ها و حضيض ها صعودها و سقوطها و فرازها و نشيب هاى تماشايى و درس آموز و عبرت انگيز و غرورآفرين و يا تاسف انگيز و اندوهبارى است كه همه و همه ساخته و پرداخته ى انسان هايى از جنس زنان و مردان است و اينان هستند كه دست در دست هم با انديشه و خلاقيت و ابتكار و اقتدار خويش ، واژه واژه،سطر به سطر ، صفحه به صفحه و بخش بخش اين كتاب پرحجم و قطور را پديد آوردند.
از اين ميان نقش كارساز وتحول آفرين و اوج بخش زن در نهضت هاى توحيدى و بعثت هاى آسمانى ، نقشى والاتر و سازنده تر و ممتازتر است. چرا كه زن در تاريخ نهضت هاى توحيدى هماره دوشادوش مرد و شانه به شانه ى آن ، در جهت برانداختن موانع رشد و تعالى ، تاريكى و ظلمت ، جهل و اسارت ، نگونسازى و خودكامگى ، فقر و بلاهت ، پرستش هاى ذلت بار و خرافات و اوهام ، به جهادى پى گير ، بى امان ، همه جانبه و خستگى ناپذير برخاسته و از ميدان خودسازى گرفته تا ساختن نسل شايسته و بايسته و پديدآوردن جامعه و تمدن مطلوب و شرايط و اوضاع محبوب و دنياى زيبا و دوست داشتنى و لبريز از امكانات رشد و تعالى و به منظور رسيدن به آرمانهاى والا و هدف هاى انسانى و الهى، هماره همشان و همتاى مرد و در كنار او ، و گاه در اين راه از مرد هم پيشتر و چابكتر ، گام سپرده است.
قرآن ، نشانگر اين حقيقت افتخارآميز و غرورآفرين است كه هر كجا پيام آور گرانقدرى با بعثت تحول آفرين و اوج دهنده اش ، براى برانداختن ستم و بيداد و خودسرى و خودكامگى بپاخواسته است ، تا كند و زنجيرها را از انديشه و افكار و مغزها برگيرد و فطرت ها و وجدانها را آزاد و شكوفا سازد و بشر را از بيداد نوع و نفس سركش آزاد كند ، و به او امكان دهد تا بينديشد و بيانديشاند و بشناسد و مقايسه كند و بهترين ها را برگزيند ، در كنارش بانويى فداكار و شجاع و از خودگذشته و هوشمند و كارآمده بوده است كه شانه به شانه ى او ، بار سنگين مشكلات را به دوش كشيده و او را در راه سرفرازى و آزادگى و رهايى و نجات انسان ، با همه ى وجود يارى رسانده و موفقيت او را چندين و چند برابر ساخته و گاه تضمين و تامين كرده است.
در حلقه هاى زرين بعثت ها «هاجر» و «ساره» آن دو بانوى روشنفكر و فداكار را در كنار «ابراهيم» پدر و پيشواى يكتاپرستان گيتى مى نگريم.
مادر هوشمند و خواهر پراوپيشه و همسر بادرايت «موسى» و «آسيه» ، ملكه ى خداجو و آزادى خواه مصر را ، پيش از آن پيام آور رهايى و در كنار او مى يابيم.
«مريم» آن سمبل عفاف و قداست را ، پرونده ى «مسيح» و دوشادوش و همسنگر او در پيام رسانى و نجات انسان ها از كمند زر و زور و تزوير تماشا مى كنيم.
«خديجه» خردمندترين و فداكارترين و روشن ترين بانوى جهان عرب را پشتيبان و مشاوره و معاون دورانديش «محمدصلى الله عليه و آله» ، كار وانسالار انسانيت نظاره مى كنيم.
«فاطمه» برترين زن عصرها و الگوى برجسته ى نسلها را دوشادوش پدرش «محمد صلى الله عليه و آله» و همتا و همسنگر و مشاور شوى قهرمانش امير مومنان مى بينيم.
«زينب» فخر زنان و قهرمانان ستم ستيز و روشنفكر و ژرف نگر ، را همسنگر و
همراز و همراه دو سالار جوانان بهشت ، حسن و حسين و نيز همسفر قهرمان و روشنفكر
و تاريخ ساز سيدالساجدين ، چهارمين امام نور مشاهده مى كنيم ، و بانو «حديث»
، اين زن ارزشمند و متفكر ، «حكيمه»، اين بانوى فرزانه و «نرجس» ، مام گرانمايه
ى قبله ى موعود و كعبه ى مقصود ... را ، دوشادوش امامان نور.
آرى اينان همه بزرگ زنان و بزرگ مردانى هستند كه شانه به شانه ، بار سنگين
مرزبانى حق و عدالت و آزادى و ارزشها را به دوش توانمند خويش دارند و تاريخ
را مى سازند.
اما از اين ميان، بانوى بانوان و برترين و برجسته ترين الگوى زن فاطمه عليهاالسلام دخت گرانمايه ى پيامبر است كه در ميان تمامى زنان برجسته و نامدار و پرشكوه تاريخ بشر ، در همه ى ابعاد فردى ، اجتماعى ، فرهنگى ، فكرى ، عبادى ، اخلاقى ، انسانى ، خانوادگى ، معنوى و ديگر ميدان ها و ابعاد ، براستى تك ، بى نظير و بى همانند است.
او مظهر جامعيت و كمال ، اوج انديشه و عرفان ، بلنداى معرفت و آگاهى ، سمبل اخلاص و ايمان ، ستيغ مقاومت و پايدارى ، كوه سر به آسمان ساييده ى شكيبايى و بردبارى ، سينه ى سيناى اسرار الهى ، گنجينه ى دانش و اقيانوس بينش ، مركز هدايت و مهر ، پايه دين و ستون آيين ، يادگار و باقيمانده ى رسالت ، نفس نفيس محمدصلى الله عليه و آله ، سرچشمه ى دليل و حجت ، برگزيده ى نجيبان گيتى ، سرور بانوان امت ، برترين زن تاريخ بشر ، تك درخت پاك و بارور بوستان رسالت ، پرورش يافته ى فرودگاه وحى ، كوثر پربهاى قرآن ، همراز و همسنگر برترين مرزبان وحى ، بانوى شهسوار اسلام ، مادر گرانمايه ى حسن و حسين ، آموزگار سرفراز زينب و كلثوم ، مام پيشوايان نور ، دختر شريف ترين شريفان ، محبوب خدا و پيامبر ، در درخشنده ى رسالت ، لؤلؤ نورانى نبوت ، جلوه ى خدا ، يادگار رسول ، و شبيه ترين انسانها در سيما و سيرت به پيامبر خدا و در همان حال مام شكوهبار پدر است.
در چشمان حق بين و نافذش ، اقيانوس بى كرانه ى دانش و بينش ، به گستره ى تاريخ فرهنگ ها و بعثت ها موج مى زند و در سراسر سازمان وجودش روح يقين و جان ايمان جارى است.
ناگواريهاى زندگى و مشكلات آن را با موهبت آكاهى و دانايى و با سلاح خردورزى و دانشورى و انديشه ى ژرف ، از سر راه كنار مى زند و يا هضم و نرم و هنجار مى نمايد و رفعت دانش و اوج والايى و شكوه همه جانبه را با سعه ى وجودى و سلاح تواضع و فروتنى در خويشتن و در كنار هم جاى مى دهد.
جان شيفته و شيدايش ، تنها با ياد خدا و عبادت خدا و نيايش با او ، آرام
مى گيرد و روح تشنه اش با زلال وحى كه بر قلب مصفاى پدرش فرود مى آيد سيراب
مى گردد و بزرگ آموزگار ارزشها مى شود.
فاطمه براستى چنان است كه جسمش همبند و همنشين و همراه خاكيان و خاكنشينان
است ، اما روح بلند و تابناكش در عالم قدس.
او تبلور انديشه هاى والا و ارزشهاى جارى در وجود حضرت محمد(ص) و كتاب جاودانه
ى او ، قرآن است كه روزگارى چند در اين خراب آباد گيتى مى درخشد.
بانويى است كه تشعشع راستى و درستى در لحظه لحظه ى زندگى و كران تا كران عمرش
جلوه گر است. آزاد زنى است كه ديدگان حق بين ، گوشهاى حق شنو ، دلهاى حق پذير
، وجدانهاى زنده و جانها و روانهايى كه در تاريكى جهالت و عناد و تحجر و جمود
و خودپرستى و خودباختگى و زشتكارى و تعصبات ... مسخ نشده باشند ، همان صداقت
و صفا ، شور و شعور ، شكوه و قداست ، پاكى و شهامت ، دلسوزى و مردم خواهى ،
توحيدگرايى و ارزش دوستى «حضرت محمد(ص)» ، كاروانسالار انسانيت را در گفتار
و كردارش مى نگرند و همان ملاك ها و معيارهاى والا را كه در «حضرت محمد(ص)»
سراغ دارند ، در او مى يابند.
او در چشم خداجويان آگاه «حضرت محمد(ص)» است و در بيان آزادمردان و آزادزنان راستين ، اسطوره ى آزادگى و در چشم انداز پارسايان ، سمبل پارسايى و وارستگى و در زبان حق طلبان تبلور حق و حق خواهى و حق پرستى و در كران تا كران تاريخ پرچم هماره برافراشته ى دفاع از حقوق انسانها.
به گونه اى كه محمديان خاطره ى صداى محمد را در جوهر صداى او مى نگرند و پيروان مسيح ، سيرت او را در آيينه ى رفتار و كردار وى ، و طهارت و قداست «مريم» را در زندگى او ...نظاره مى كنند.
كتابى كه در دست شما خواننده ى گرامى است ، برگردان و نگارش ارزشمند «فاطمةالزهرا
من المهد الى اللحد» اثر مرحوم آيت الله قزوينى است. نگارنده از ديرباز با
اين مرد دانش و قلم و آثار ارزنده اش در مورد خاندان وحى و رسالت آشنا شده
و به پيشنهاد برخى از دوستان ، پاره اى از آثار او را نيز ترجمه نموده است.
نظير :
«الامام المهدى من المهد الى الظهور» كه ترجمه ى آن با عنوان «امام مهدى از
ولادت تا ظهور» به چاپ سپرده شده و «فاجعةالطف» كه به نام «عاشورا غمبارترن
روز تاريخ» منتشر شده است.
دوستى ، نسخه اى از آخرين چاپ اين كتاب را به همراه نامه اى از مولف بزرگوار
برايم آورد و گفت :
مرحوم آيت الله قزوينى در واپسين ماه هاى زندگى ، اين اثر ارزشمند را مورد
بررسى و تحقيق دگرباره و تجديدنظر قرار داد و ضمن تغييرات و اصلاحات بسيار
و گاه حذف برخى از مطالب ، فراتر از يكصد صفحه مطلب ارزشمند و تازه ، بر چاپ
هاى پيشين آن افزوده است. و آنگاه خواستار ترجمه و نگارش آن ، با اين قلم گرديد.
از خداى پرمهر يارى و توفيق خواستم كه در پرتو لطف خويش اين افتخار را نصيبم سازد و توفيق ارزانى ام دارد تا اين كار بزرگ را به انجام رسانم ، بدان اميد كه از خدمتگذاران فرهنگى و فكرى دخت فرزانه ى پيامبر بشمار آيم و خداى را سپاس كه به انجام آن توفيق يافتم ؛ و پس از پايان كار ، فرزند ارجمند مرحوم آيت الله قزوينى ، جناب حجةالاسلام والمسلين اين ترجمه را با دقت تحسين برانگيزى از آغاز تا پايان با متن عربى آن تطبيق نموده و ما را از نظرات خويش بهره مند ساختند كه بدين وسيله با سپاس فراوان از بزرگوارى ايشان ، اينك اين اثر ارزنده، بصورتى كه مى نگريد تقديم مى گردد.
گفتنى است كه در اين ترجمه، افزون برظرافت ها و ريزه كاريها و نكته پردازيهايى كه شما خواننده ى نكته سنج ، ضمن مطالعه ى كتاب ، آنها را به روشنى دريافت خواهيد داشت ، اين چند كار اساسى نيز بر روى اين اثر ارزنده انجام گرفته است.
1- برگردان محتوا به محتواى كتاب ، با قلمى روان و گويا كه مى توان گفت
برگردان و نگارشى انجام پذيرفته است.
2- تنظيم آن به صورت شانزده بخش ، تا بهره ورى از آن براى پژوهندگان و مطالعه
كنندگان آسان گردد.
3- انتخاب عناوين جالب در جاهاى مناسب ، تا كتاب را از يكنواختى خارج و جاذبه
ى بيشترى به آن بدهد.
و اينك اين برگ سبز را با قلبى آكنده از مهر و ارادت ، به پيشگاه ريحانه ى پيامبر ، مام فضيلت ها و الگوى سرفراز ، بزرگ اصلاحگر زمين و زمان ، امام مهدى تقديم مى دارم. و در اين انديشه ام كه آيا مترجم را اين سعادت و توفيق خواهد بود كه اثرش مورد قبول افتد؟
در اين فرصت بجاست كه از فرزندان ارجمندم «محسن» و «سعيده» كه ضمن سخت كوشى در فراگرفتن دانش و بينش ، تابستان 74 و تعطيلات دانشگاه و دبيرستان را ، براى خدمت در آستان مام گرانمايه ى فضيلت ها ، فاطمه عليهاالسلام اختصاص دادند و كار تايپ ، مقابله و صفحه آرايى اين كتاب را به پاس عشق به اميره ى ارزش ها و والايي ها ، با شور و شوقى تحسين برانگيز ، در كمترين فرصت ممكن به انجام رساندند ، صميمانه قدردانى مى كنم و از آن ارزانى دارنده ى نعمت ها و موهبت ها ، برايشان سرافرازى و موفقيت روزافزون ، آرزو نمايم.
اين كتاب اثر ارزشمند ديگرى از علامه ى فقيد سيد محمد كاظم قزوينى است. از همو كه نويسنده اى بنام ، سخنورى گزيده گوى ، خطيبى نكته پرداز ، استادى فرزانه ، دانشورى پرواپيشه ، مبلغى دلسوز ، فقيهى بزرگوار مفسرى ارزشمند و مرد ايمان و هجرت و جهان بود.
مرحوم آيت الله سيد محمد كاظم قزوينى به سال 1348 هجرى قمرى در شهر مقدس كربلا در خانواده ى علمى و روحانى «قزوينى» كه از خاندانهاى اصيل و ريشه دار آن خطه ى قهرمان خيز بشمار مى آمد ، ديده به جهان گشود.
نسب اين مرد دانش و جهاد و خاندانش به سالار پرواپيشگان و ستم ستيزان ،
امام كاظم عليه السلام مى رسد و از اين خاندان شناخته شده ، دانشوران بزرگ
، سخنوران انديشمند ، شاعران هدفدار و دلسوخته ، نويسندگان و مفسران دانشمند
و فقيهان و مجتهدان نامدارى قامت برافراشته و هر كدام خدمات ارزنده ى علمى
، فكرى، فرهنگى ، عقيدتى ، اخلاقى و اجتماعى به جهان اسلام نمودند و ضمن تلاش
در رسانيدن پيام قرآن پيشوايان نور به مردم ، از راه و رسم افتخارآفرين خاندان
وحى و رسالت بسان سربازانى آگاه و فداكار، پاس داشتند. كه از جمله ى آنان مى
توان :
آيت الله العظمى سيد هاشم قزوينى
آيت الله سيد محمد ابراهيم قزوينى
آيت الله محمد حسن قزوينى ...
و ديگر ، آيت الله سيد محمد كاظم قزوينى را برشمرد.
مرحوم آيت الله قزوينى در دوران كودكى زير سايه ى پدر گرانقدرش، مرحوم آيت الله سيد ابراهيم قزوينى، پرورش يافت و از همان آغازين مراحل زندگى با رهنمود پدر تلاش در راه كسب دانش و آراستگى به ارزشهاى انسانى را آغاز كرد. و در پرتو هوش سرشار و كوشش خستگى ناپذير خويش به پيمايش راه زندگى پرداخت و پله هاى ترقى را يكى پس از ديگرى پشت سر نهاد.
علامه ى قزوينى در بهاران زندگى، نعمت وجود پدر و مادر پرمهر خويش را از دست داد و اندوه جانكاه فراق دو پشتوانه ى مهم زندگى اش، قلب جوان و پرمهر او را به سختى فشرد.
خود در تشييع پيكر آنان شركت جست و با ياد و نام سالارش حسين عليه السلام و خواندن اشعارى در رساى آن حضرت ، كشتى طوفان زده ى دل را به ساحل شكيبايى و آرامش سوق داد.
او با وجود غروب پدر و مادر، از آسمان زندگى اش و هجوم سختى ها و فشار تنگدستى و محروميت ، راه كسب دانش و كمال را كه به رهنمود پدر و تحت نظارت او در پيش گرفته بود ، رها نساخت بلكه با تلاشى بسيار به راه خويش ادامه داد و پس از تكميل سطح در حوزه ى علميه كربلا ، سالها در دروس خارج فقه و اصول علماى بزرگ آن سامان شركت جست. و آنگاه خود بسان ستاره ى درخشانى به نورافشانى پرداخت و علاوه ى بر پيام رسانى ، از راه خطابه و منبر به تدريس فقه و اصول و تفسير پرداخت و شاگردان بسيارى بويژه در هنر سخنورى و پيام رسانى بدست با كفايت خويش پروراند كه گروهى از آنان اينك از سخنوران دانشمند و بنام به شمار مى روند و در كشورهاى مختلف به پيام رسانى و خدمت به فرهنگ قرآن و اهل بيت مفتخرند.
مرحوم آيت الله قزوينى از چهره هاى موفقى بود كه در ابعاد گوناگون درخشيد. كه اينك براى نمونه به برخى اشاره مى رود :
او خطيب و سخنور دانشمند و توانايى بود. با اينكه در منبر آرام و دلنشين
سخن مى گفت ، قدرت عجيبى در پيام رسانى داشت و شنونده را مجذوب سخن خويش مى
ساخت.
به هنگام وعظ و خطابه ، آگاهى مى بخشيد و آنگاه كه ياد و نام حسين را مى برد
به گونه اى رويداد غمبار عاشورا را مجسم مى ساخت كه شورى بپا مى كرد.
در همه ى سخنرانى هايش از قرآن و نهج البلاغه و روايات الهام مى گرفت و
بهترين درسها را از برترين كتاب و شايسته ترين انسانها باز مى گفت و چون خود
فردى بااخلاص و با معنويت بود سخنانش اثر سازنده اى بجاى مى نهاد و دلها را
نرم مى كرد.
چه بسيار گنهكارانى كه بر اثر سخنان او راه توبه در پيش گرفته اند و چه بسيار
گمراهانى كه راه درست را برگزيدند.
چه گسستگان از حق كه دگر باره به حق پيوستند و چه پايمال كنندگان حقوقى كه به اداى حقوق ديگران همت گماشتند. كه پرهيز از طولانى شدن سخن اجازه ارائه ى نمونه نمى دهد.
از نعمت هاى ارجدار خدا به انسان، نعمت قلم و نگارش است قرآن از اين نعمت گرانبها با شكوه و عظمت بسيارى ياد مى كند و آن را از موهبت هاى خدا به انسان و از شاهكارهاى آفرينش مى شمارد.
الذى علم بالقلم (سوره 96، آيه 4)
و به آن سوگند ياد مى كند.
ن والقلم و ما يسطرون (سوره 68، آيه 2)
و پيامبر قلم ، مركب قلم دانشمندان را از قطره هاى خون شهيدان راستين برتر
و بالاتر ارزيابى مى كند.
مدادالعلماء افضل من دماءالشهداء. (نهج الفصاحه، ص 648)
روشن است كه منظور از قلم ، قلمى است كه در دست انسان آگاه و پرواپيشه و آزادمنش باشد و نگهبان ارزشها و در خدمت حق و فضيلت به چرخش درآيد ، نه قلمى كه نگهبان ستم و بيداد گردد و به بزك كردن چهره ى كريه بيدادگران و فريبكاران به حركت درآيد.
و از موهبت هاى خدا به آيت الله قزوينى اين بود كه مرد قلم بود و قلمش در خدمت فرهنگ قرآن و خاندان وحى و رسالت مى چرخيد كه برخى از آثار فكرى و قلمى آن بزرگوار عبارت اند از :
و كتاب هاى ارزشمند ديگرى كه برخى به زبانهاى مختلف ترجمه شده اند.
او مرد هجرت بود و براى رساندن پيام قرآن و خاندن وحى و رسالت به سفرهاى تبليغى مهمى دست زد كه ره آوردى درخشان داشت.
او سفرهايى به مراكش، استراليا، مصر، كويت، حجاز، هندوستان، پاكستان، سوريه، لبنان، تايلند و برخى كشورهاى آفريقايى نمود و همه جا هدفش اين بود كه پيام قرآن و عترت را به گوشها برساند و چون به دانش و بينش و ايمان و عمل مسلح بود در اين سفرها اثرات سازنده اى از خود به يادگار نهاد كه يك نمونه ى آنها اين بود كه :
او شيفته و شيداى خاندان وحى و رسالت بود و دل در گرو عشق آنان داشت.
در فراز و نشيبهاى سخت زندگى به آنان توسل مى جست و به بركت نام و ياد آنان
بارها در سخت ترين شرايط مورد مهر قرار گرفت و از خطرات سهمگينى نجات يافت.
او همانگونه كه مرد دانش و بينش و ايمان بود، مرد جهاد و امر به معروف و
نهى از منكر نيز بود. موضع گيريهاى شجاعانه ى در برابر استبداد حاكم بر عراق
از فراز منبر حسينى ، تحسين برانگيز بود.
او بخاطر حق گويى و ايستادگى در برابر خودكامگى ها بارها طعم تلخ زندان و اسارت
و تبعيد و فشار را چشيد و تا مرز شهادت پيش رفت و آخرين بار به اعدام محكوم
گرديد كه پس از ماه ها زندگى مخفى به يارى خدا از عراق خارج شد و از آنجا به
كويت و لبنان و آنگاه ايران دست به هجرت زد.
و سرانجام پس از عمرى تلاش و جهاد و فداكارى در ابعاد گوناگون علمى و دينى
و اجتماعى ، در روز سيزدهم جمادى الثانى به سال 1415 هجرى قمرى جهان را بدرود
گفت.
در نگارش بيوگرافى مرحوم آيت الله قزوينى از كتاب : «آيةالله سيد محمد كاظم
قزوينى مرد علم و اجتهاد»استفاده شده است.
خداوند او و ما را با نياكان پاك و سرافرازش محشور بفرمايد.
آمين يا رب العالمين
قم حوزه ى علميه، على رضا كرمى فريدنى
تقديم به او
به سرور و سالارمان ، امام مهدى عليه السلام
يادگار و بازمانده ى گرانمايه ى خاندان پاك وحى و رسالت
كه بزرگ اصلاحگر عصرها و نسلها، همو كه جهان در انتظار اوست، تقديم ميگردد.
آرى اين صفحات درخشان و تابناك را كه ترسيم كننده ى پرتويى از زندگى درس آموز و تاريخ ساز و سراسر افتخار «صديقه ى طاهره» ، ملكه ى ارجمند اسلام «فاطمه ى زهراء» عليهاالسلام مام گرانمايه ى اوست ، به همان خورشيد رخ بركشيده ى در پس ابرها، هديه مى گردد.
نگارنده بر اين اميد است كه اين خدمت ناچيز به خواست خدا مورد قبول آن فرزانه ى روزگاران قرار گرفته و خوشنودى خاطر خطير و شريفش را فراهم خواهد ساخت.
عراق- كربلا
سيد محمد كاظم قزوينى
ستايش بسيار و بى شمار از آن آفريدگار تواناى هستى است آنگونه ستايش شايسته و بايسته اى كه خشنوديش را فراهم آورد. و درود خدا بر سالارمان «محمد»، آن پيامبر برگزيده و بر خاندان پاك و پاكيزه اش باد كه برترين آفريدگان آفريدگارند.
واقعيت اين است كه نگارنده، سالها بر اين انديشه بود كه به اندازه ى توان
و امكانات ناچيز خويش كتابى در مورد بانوى بانوان «فاطمه زهرا» كه بر او و
پدر گرانمايه و شوى ارجمند و فرزندان شكوهبارش درود و سلام خدا باد بنگارم.
كتابى كه هم ترسيم كننده ى زندگى درس آموز و تاريخ ساز او باشد و هم نياز جويندگان
آب حيات از كوثر هميشه جوشان وجود او را پاسخ گويد.
نگارنده ضرورت اين كار ارزشمند را از ديرباز احساس مى نمودم و براى انجام آن نيز در خويشتن شور و شوق وصف ناپذيرى مى يافتم، چرا كه مى ديدم در فرهنگ و آثار نويسندگان و نيز كتابخانه هاى عربى و اسلامى اثر جامع و شايسته اى كه درخور مقام والا و پرشكوه برترين بانوى جهان هستى باشد، به چشم نمى خورد و براستى نوعى خلاء احساس مى شود.
روشن است كه با اين بيان نمى خواهم كتابهايى را كه در مورد بانوى بانوان نگارش يافته است كوچك و ناچيز شمارم ، بلكه نظر اين است كه همه ى اينها، چه نوشته هاى قديم يا جديد در اين مورد ، نياز خوانندگان را برطرف نمى كند و خلاء مورد اشاره را كه هر پژوهنده و جستجوگرى كه در زندگى سراسر افتخار آن حضرت احساس مى كند ، آنگونه كه شايسته و بايسته است پر نمى كند و آگاهى كامل از زندگى و ويژگى هاى شخصيت نمونه ى او را ارائه نمى دهد.
آرى اين نوشته ها نه تنها هدف مورد نظر را تامين نمى كند كه گاه برخى از آنها ناچيزتر از آن است كه بتواند ترسيم كننده ى تاريخ ساز برترين بانوى جهان باشد و شخصيت ارج دار و افتخارآفرين دخت پرشكوه پيامبر و محبوب ترين انسانها به آن حضرت را به گونه اى شايسته در چشم انداز جويندگان حق قرار دهد ، چرا كه ابعاد گوناگون شخصيت ارجدار و زندگى درس آموز و ويژگى هاى او به عنوان برجسته ترين آموزگار و الگوى زندگى، بيش از اينها درخور شناخت و ستايش و شناساندن است.
اينجانب هم ، هرگز بر اين انديشه نيستم كه مى توانم به اين رسالت بزرگ و مسئوليت سنگين قيام كنم و به گونه اى شايسته و بايسته به اين هدف بلند و آرزوى ديرين، جامه ى عمل بپوشانم ، بلكه اينجانب نيز به ناتوانى و نارسايى انديشه و قلم و بيان خويش در اين مورد اعتراف دارم.
به هر حال ميان اين آرزوى بزرگ و تحقق آن ، روزها و سالها به سرعت سپرى شد و رخدادها رخ داد و حوادثى برايم پيش آمد كه مانع تحقق آرزوى نگارش كتاب مورد نظرم گرديد تا سرانجام طوفانى از حوادث بر من وزيدن گرفت و ابرهاى تيره و تارى از غم و اندوه بر زندگى ام سايه گسترد. اينجا بود كه با خداى خويش پيمان بستم كه اگر آن بنده نواز ، موج اندوه و پريشانى را از اين بنده ى ناچيزش برطرف ساخت ، به يارى او به نگارش كتابى در مورد زندگى افتخارآفرين بانوى بانوان دست خواهم زد.
به عهد خويش وفادار بودم كه خداى دانا به مهر و لطف خويش ، گرفتاريم را
برطرف ساخت و ابرهاى تيره و تار را از آسمان زندگى ام زدود و من نيز با ستايش
و سپاس به بارگاه او هم اكنون نگارش اين سطور و صفحات را آغاز نمودم. نمى دانم
به كجا خواهم رسيد و سخن به كجا خواهد انجاميد و سرانجام كارم در نگارش اين
كتاب چه خواهد شد ؟
از خداى بزرگ كه بهترين يار و يارى دهنده است كمك مى جويم. او مرا بسنده است
و در اين سرا و سراى آخرت بهترين كارساز و بهترين توفيق دهنده و يار و ياور
است.
سيد محمد كاظم قزوينى،
كربلا- عراق
26 جمادى الثانى 1392 ه